No ano 2010, a parroquia de Castelo acollía a primeira edición dunha carreira e unha andaina que nacían cunha idea sinxela: abrir o Monte Xalo á xente.
Quince anos despois, aquela iniciativa converteuse nunha das citas máis recoñecibles do calendario galego de trail e sendeirismo, reunindo cada ano a centos de corredoras, corredores e camiñantes arredor dunha proposta que combina deporte, territorio e participación veciñal.
O comezo: descubrir un monte próximo e descoñecido
Desde a súa primeira edición, a Travesía do Xalo permitiu achegarse a un espazo natural situado a poucos minutos da cidade da Coruña, pero durante moito tempo alleo para boa parte da súa área metropolitana.
A través de carreiras e andainas, milleiros de persoas foron coñecendo co paso dos anos os camiños, as pistas forestais e os recunchos dun monte compartido por varios concellos, cun importante valor ambiental e paisaxístico.
Unha das claves da actividade estivo sempre no seu deseño: cada edición propón un percorrido diferente, preparado durante meses polas voluntarias e voluntarios da organización, convertendo cada Travesía nunha experiencia distinta.
Un crecemento sostido, sen perder a esencia
Co paso do tempo, a Travesía do Xalo foi ampliando modalidades e distancias, incorporando categorías infantís e superando en numerosas edicións o milleiro de persoas entre participantes e público. A andaina, en particular, converteuse nun dos seus piares, chegando a reunir en varias ocasións máis de cincocentas persoas.
A pesar deste crecemento, a proposta mantivo o seu carácter inicial: unha actividade aberta, accesible e construída desde o propio territorio.
Castelo Deporte: unha organización que é toda unha parroquia
Se hai algo que define a Travesía do Xalo é a implicación da súa xente. Máis de cen voluntarias e voluntarios participan cada ano na organización dunha actividade que percorre decenas de quilómetros de monte. A eles súmase a veciñanza de Castelo, que converte o final da xornada nun espazo festivo e común: comida, música e entrega de premios nun ambiente que vai máis alá da competición.
Compromiso co territorio: sustentabilidade e coidado
A Travesía do Xalo tamén evolucionou como un proxecto atento á súa contorna. Nos últimos anos, a organización impulsou medidas para reducir o impacto ambiental, como a eliminación de plásticos dun só uso, e reforzou a colaboración coa Comunidade de Montes Veciñais de Castelo, clave na xestión e conservación do Xalo.
O monte non é só o escenario da iniciativa: é o seu principal valor.
Solidariedade e participación
Outro dos sinais de identidade da Travesía é o seu compromiso social. Ao longo dos anos, a actividade colaborou con distintas entidades, incorporando a posibilidade de realizar doazóns no proceso de inscrición e dando visibilidade a proxectos sociais e sanitarios.
A pausa e o regreso
A historia desta iniciativa tamén tivo o seu momento máis complexo. Nos anos 2020 e 2021, a pandemia obrigou a suspender a proba por primeira vez desde o seu inicio. Foi un paréntese marcado pola prudencia e a responsabilidade.
15 anos despois: unha celebración para todas e todos
A edición de 2026 marcará un momento especial. A Travesía do Xalo celebra quince anos recuperando algunhas das súas esencias, como a carreira de 10 quilómetros, e ampliando a súa proposta cunha programación pensada para todos os públicos: probas deportivas para distintas idades, actividades infantís, concertos e homenaxes.
Por primeira vez, ademais, a cita trasládase ao sábado, convertendo a xornada nun encontro que se prolongará durante toda a fin de semana.
Quince anos despois, a Travesía do Xalo segue medrando sen perder o que a define: unha forma de activar o territorio desde o deporte, coidar o monte e facer da participación veciñal o seu principal motor.